Türkiye Pamuk Üretiminde Çekingen Adımlarla Büyüyor

Tekstil sektörünün ihtiyacını karşılamak için yoğun pamuk ithalatı gerçekleştiren Türkiye, yerli pamuk üretimini güçlendirmek için de önemli adımlar atıyor.
Tekstil sektörünün ihtiyacını karşılamak için yoğun pamuk ithalatı gerçekleştiren Türkiye, yerli pamuk üretimini güçlendirmek için de önemli adımlar atıyor.

Bir tekstil ülkesi olan Türkiye, uzun dönemdir pamuk üretiminde gerilerde seyrediyor. Tekstil üretimini pamuk ithalatı ile gerçekleştiren Türkiye, pamuk ekimini arttırmak için yeni çalışmalar gerçekleştiriyor.

Küresel tekstil ve hazırgiyim endüstrisinin en önemli üreticileri arasında yer alan Türkiye, pamuk alanında da önemli gelişmeler yaşıyor. Tekstil sektörünün ihtiyacını karşılamak için yoğun pamuk ithalatı gerçekleştiren Türkiye, yerli pamuk üretimini güçlendirmek için de önemli adımlar atıyor. ABD Tarım Bakanlığı’nın (USDA) yayımladığı ‘Türkiye Pamuk ve Üretim Yıllığı’ raporuna göre, bu finansal yılda Türkiye’de pamuk sahası ve üretiminde %15’lik artış bekleniyor.

Rapora göre ekim alanının 425 bin hektar ve üretimin de 650 bin ton (2.98 milyon balya) olması öngörülüyor. Mısır üretiminin düşük getirisi ve kısmen anti-damping soruşturmalarının da etkisiyle yerel pamuk fiyatlarının yüksekliği nedeniyle 2015 finansal yılında daha fazla çiftçi pamuk üretimine yöneldi.

Tüm bölgelerde kış aylarında yağışların olmaması nedeniyle pamuk tarlalarında sezon boyunca ek sulama gerekecek. Bahar yağmurlarının da yeterli olmaması ile birlikte, (özellikle Çukurova bölgesinde) bu ciddi bir soruna dönüşebilir. Bu da çiftçiler için üretim maliyetinde sulamanın da ciddi bir kaleme dönüşmesine neden olabilir.

2015’in ilk 5 ayında Türkiye’nin pamuk ithalatı bir önceki yılın aynı dönemi ile aynı ölçüde, 313 bin ton (1.4 milyon balya) oldu. İthalatta ilk sırada anti damping soruşmasından olumsuz etkilenen ABD 83 bin ton ile yer aldı. İkinci sırada 68 bin ton ile Yunanistan ve 35 bin ton ile Brezilya 3. sırada Türkiye’nin en önemli pamuk tedarikçileri oldu. Türkiye’nin 2015’in ilk 5 ayındaki pamuk ihracatı ise yaklaşık 3.300 ton (15 bin) oldu. Bangladeş (870 ton) ve Yunanistan (500 ton) ile en önemli pazarlar oldu.

Teşvikler Pamuk Ekimini Olumlu Etkiledi

Rapor pamuk ekimini teşvik etmek amacıyla hükümet üst üste üretim desteğini iki yıl arttırdığına dikkati çekiyor. Buna göre, pamuk tohumu fiyatı 2015’te üretim desteği kilogram başına 0.55 TL’den 0.65TL’ye yükseldi. Ancak, duyurulan bu artış bu sezon için oldukça geç kalmış oldu. Rapor, Türk lirasında yaşanan enflasyon ve devalüasyon nedeniyle çiftçilerin 2016 finansal yılında mahsul için kg başına 0.75 TL ikramiye talep ettiğini belirtiyor.

Son yıllarda çiftçiler daha verimli, modern ekipmanlar ve daha geniş alanlarda pamuk ekimi ile verimlilikte iyileşme elde etti. Yaklaşık %95’e ulaştığı tahmin edilen sertifikalı tohum kullanımı bu verimlilik artışına yardımcı oldu. Mekanik hasatın hem hasat alanını hem de çırçırlama verimliliğini arttırdığı bildiriliyor.

Ekim Alanı Genişliyor

Genel olarak, diğer tarım ürünlerindeki yüksek üretim maliyeti ve rekabet, pamuk üretiminde olumsuz bir etkiye sahip. Türkiye’de pamuk üretimini arttıracak en büyük girişim olan Güneydoğu Anadolu Projesi (GAP) ilerlemesi yavaşça sürüyor. 2008 yılında hükümet, GAP projesini hızlandırmak ve Güneydoğu Anadolu bölgesinde barajlar, sulama kanalları ve diğer altyapı inşatlarını tamamlamak için yaklaşık 12 milyar Dolarlık bir girişimi açıklamıştı. 2016 yılına kadar 780 bin hektarlık ek alan sulamaya kazandırıldı. Ancak Suriye sınırında yaşanan çatışmalar projeyi olumsuz etkiledi ve yeni alanın yaklaşık 25 bin hektarının 2016 sonunda sulamaya açılması bekleniyor.

Türkiye’nin toplam 425 bin hektar ve 650 bin ton pamuk üretimine bölgeler bazında bakıldığında, ilk sırada GAP bölgesi 275 bin hektar ve 427 bin ton ile ilk sırada geliyor. Onu Ege Bölgesi 90 bin hektar ve 140 bin ton ile takip ediyor. Çukurova’da ise 60 bin hektar alanda 100 bin ton pamuk üretimi gerçekleşiyor.

Türkiye geçmişte organik pamuk üretiminde dünya lideriydi fakat artan küresel üretim bu marjı azalttı ve yerli üretim son yıllarda azaldı. 2006 yılında 30 bin ton olan organik pamuk üretimi 2015 yılında 10 bin ton oldu. Ekim alanlarındaki hazırlıklar 2016 yılında bunun 14 bin ton olacağını gösteriyor. İyi Pamuk Girişimi’nin (BCI – Better Cotton Initiative) bir parçası haline gelen Türkiye’nin 2015 yılında 26 bin ton BCI pamuk ürettiği tahmin ediliyor. Yüksek karlılığı ile bütün bölgelerdeki çiftçilerin ilgisini çekmeyi sürdüren BCI pamuğunun 2016 yılında 35 bin ton üretilmesi bekleniyor.

Tekstil ve Hazırgiyim İhracatındaki Düşüş Pamuğu da Etkiledi

2015’te yurtiçi tüketim, düşen tekstil ürünleri ihracatı nedeniyle geriledi. 2015 yılında pamuk tüketimi ihracat pazarlarındaki siyasal ve ekonomik sorunlar ve AB pazarındaki yavaş iyileşme nedenleriyle 1.35 milyon tona (6,3 milyon balya) düştü. Buna ek olarak, düşen petrol fiyatları sentetik elyaf kullanımını cazip hale getirdi. 2016 yılında ise, Avrupa ekonomilerindeki iyileşme ile birlikte, pamuk tüketiminde 1.375 milyon ton (6.3 milyon balya) gibi küçük bir toparlanma bekleniyor.

Türk Pazarının En Büyük Pamuk Tedarikçisi ABD

ABD pamuğuna başlatılan anti-damping soruşturması da pazarda belirsizliğe neden oldu. ABD pamuğunun ihracatı bir önceki yıla göre %24 düşerek 338 bin tona (1.5 milyon balya) geriledi. İthalatçılar hala ABD ithalatı konusunda temkinli ve toplam ithalat 2015’in ilk 5 ayında yaklaşık 83 bin ton (380 bin balya) olarak gerçekleştiğine dikkat çekiyor. Bu düşüşe rağmen ABD,  Türk pazarının en büyük pamuk tedarikçisi konumunu devam ettirdi. 2016 sonuna gelmeden Amerikan pamuğunun Pazar payını %40’lara çıkaracağı öngörülüyor.