Giyim sanayinin çatı örgütlerinden TGSD tarafından yayınlanan “Yeşil Mutabakat Stratejisi” raporu, tekstil ve hazır giyim sektöründeki yatırım oranlarının Türkiye’nin üretim altyapısının Avrupa’nın en güçlü tedarik merkezlerinden biri olduğunu gösterdiğine dikkat çekiyor. Ekonomim’den Yener Karadeniz’in haberine göre raporda, Türk tekstil ve hazır giyim sektörünün son 15 yılda toplam 78,17 milyar dolarlık yatırım gerçekleştirdiği; bunun 22,1 milyar dolarının makine ve teçhizata, 23 milyar dolarının ise bina yatırımlarına ayrıldığı belirtiliyor. Raporda ayrıca sektörün artık kapasite artırmak için değil, mevcut varlığını koruyabilmek için dönüşmek zorunda olduğunun altı çizildi. Sürdürülebilirliğin artık bir tercih değil varlığını sürdürebilmenin temel koşulu olduğu belirtilirken, ilk uyumu sağlayan ülkelerin ve şirketlerin yeni dönemin kazananları olacağı vurgulanıyor.
“Avrupa artık ürün değil veri ithal ediyor”
Raporda yeni dönemde Avrupa’ya satılan her ürün için fiyat ve kalitenin tek başına belirleyici unsurlar olmayacağı belirtilirken, ürünün hangi ham maddeden üretildiği, karbon ayak izi, kullanılan kimyasallar, geri dönüştürülebilirlik oranı ve tedarik zinciri verilerinin de dijital ortamda paylaşılmak zorunda olacağı aktarılıyor. Raporda, Avrupa’nın artık “ürün değil veri ithal ettiğine” dikkat çekiliyor.
Türk üreticiler arasında yaygın olan “AB düzenlemeleri bizi kapsamıyor” yaklaşımının büyük risk taşıdığını vurgulayan rapor, Avrupa’daki markaların yasal sorumluluklarını sözleşmeler yoluyla tüm tedarik zincirine aktardığını ve Türkiye’deki üreticilerin de fiilen bu yükümlülüklerin parçası haline geldiğini belirtiyor. Bu nedenle yalnızca Avrupa’daki markaların değil, onların tedarikçisi konumundaki Türk üreticilerin de insan hakları, çevresel uyum, karbon verileri ve sosyal uygunluk konularında denetlenebilir hale gelmek zorunda olduğunun altı çiziliyor.
ABD pazarına da değinilen raporda, ABD’de son dönemde artan zorla çalıştırma denetimleri ve “greenwashing” davaları nedeniyle şeffaflık ve izlenebilirlik taleplerinin hızla yükseldiği belirtiliyor. Bu doğrultuda “kanıtlanabilir veri” Avrupa ve ABD pazarlarının ortak noktası olarak öne çıkıyor.
TGSD’nin açıkladığı yol haritasına göre sektörde dönüşüm üç aşamada gerçekleşecek. İlk aşamayı kapsayan 2026-2027 yıllarında ana konuları karbon ölçümü, Dijital Ürün Pasaportu ve tedarik zinciri uyumu çalışmaları oluşturacak. İkinci aşama olan 2028-2030 yılları arasında döngüsel ekonomi entegrasyonuna hız verilecek. Bu doğrultuda 2030 sonrasında Türkiye’nin Avrupa’nın en güvenilir, en şeffaf ve en sürdürülebilir tekstil ve hazır giyim tedarik merkezi haline gelmesi hedefleniyor.